HR oordeelt over pandrecht en eigendomsvoorbehoud

De Hoge Raad behandelt in zijn arrest van 3 juni 2016 de vraag of er na faillietverklaring een volwaardig pandrecht tot stand kan komen op onder eigendomsvoorbehoud geleverde zaken. In deze zaak oordeelden de rechtbank en het hof dat dit niet mogelijk was. De Hoge Raad oordeelt echter dat de bank een rechtsgeldig pandrecht heeft als de koopsom van de zaken betaald wordt nadat het faillissement van de pandgever is uitgesproken.

Eigendomsvoorbehoud

De achtergrond is eenvoudig. De bank is financier van een paprikakwekerij. De gehele voorraad en inventaris van de paprikakwekerij is verpand aan de bank. Er wordt een teeltsysteem geleverd door een leverancier met als zekerheid voor de betaling een eigendomsvoorbehoud. De koopsom wordt niet volledig aan de leverancier betaald en de paprikakwekerij (de pandgever dus) gaat failliet. Na het faillissement betaalt de bank het restant van de koopsom aan de leverancier en het teeltsysteem wordt verkocht. Zowel de bank als de curator maakt aanspraak op de overwaarde van het teeltsysteem.

Curator of pandgever recht op overwaarde?

De bank (de pandhouder dus) voert aan dat zij een pandrecht heeft gevestigd op het eigendomsrecht van het teeltsysteem onder de opschortende voorwaarde van betaling van de koopsom. De curator voert aan dat de paprikakwekerij als pandgever door het faillissement niet meer beschikkingsbevoegd is en er daarom geen rechtsgeldig pandrecht tot stand kan komen.

Opschortende voorwaarde vervuld: volwaardig pandrecht van rechtswege

Het oordeel van de Hoge Raad komt erop neer dat de verkoop onder eigendomsvoorbehoud een overdracht onder opschortende voorwaarde van betaling is. De levering is voltooid op het moment dat het teeltsysteem in de macht van de paprikakwekerij is gebracht. Als de opschortende voorwaarde van betaling is vervuld, ontstaat het volledige eigendomsrecht. De paprikakwekerij heeft voor de faillietverklaring alle goederen aan de bank verpand, ook het onder eigendomsvoorbehoud geleverde teeltsysteem.
Met het betalen van het restant van de koopsom ontstaat van rechtswege een volwaardig pandrecht op de volledige eigendom van het teeltsysteem. Dit geldt ook als de koopsom pas na de datum van het faillissement wordt betaald.

Heeft u een vraag over dit artikel?

Sebastiaan van Leeuwen
Advocaat
Expertises: Ondernemingsrecht, Insolventierecht