Verboden staatssteun bij grondaankoop door gemeente met desastreuze gevolgen

De Hoge Raad heeft op 9 oktober 2020 arrest gewezen in de al jaren lopende procedures tussen de gemeente Harlingen en Spaansen. ECLI:NL:HR:2020:1587: http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:HR:2020:1587.

Wat was er aan de hand?

De gemeente kocht in 2009 het voormalig bedrijfsterrein van vloerenfabriek Spaansen. Afgesproken werd dat de gemeente de koopprijs in twee delen zou voldoen. Toen de tweede termijn betaald moest worden, weigerde de gemeente de betaling met de stelling dat de koopprijs niet marktconform was en dat er sprake is van staatssteun.

Het oordeel van de rechters

De rechters oordelen in drie instanties dat er sprake is van staatssteun. De koopprijs is niet bepaald overeenkomstig de Mededeling inzake staatssteun bij grondtransacties van de Europese Commissie. De gemeente en Spaansen hebben onder andere op basis van een taxatie onderhandeld over de prijs. De koopprijs van de grond is niet marktconform omdat de gemeente de grond in verontreinigde staat heeft gekocht en het risico heeft genomen dat de saneringskosten hoger zouden uitvallen dan het daarvoor geraamde bedrag. Dit had normaal gesproken tot een prijsverlagend effect geleid. Nu de koopprijs niet marktconform is, had de gemeente de overeenkomst moeten aanmelden bij Commissie en dat is ten onrechte nagelaten.

De rechtbank heeft de overeenkomst deels vernietigd. Het gerechtshof en de Hoge Raad zijn echter van oordeel dat de gehele koopovereenkomst nietig is. Gedeeltelijke nietigheid van de koopovereenkomst is niet op zijn plaats omdat de gemeente dan beloond wordt voor het niet melden van de overeenkomst bij de Commissie en bovendien is de koopprijs een zodanig belangrijk onderdeel van de koopovereenkomst dat alleen gehele nietigheid op zijn plaats is.

Het arrest van de Hoge Raad betekent dat de gemeente de grond moet terugleveren, op straffe van een dwangsom van maximaal € 2 mio. De gemeente heeft een deel van de grond echter al geleverd aan derden. Spaansen moet de koopprijs terugbetalen.

vragen?

Heeft u vragen? Neem gerust contact op met Marianne Biezenaar.

Heeft u een vraag over dit artikel?

Marianne Biezenaar
Advocaat
Expertises: Gemeenterecht, Aanbestedingsrecht