vergunningvrij bouwen per 1 november 2014

Publicatiedatum: 24 oktober 2014

Met dank aan mr. M.J. Brink

Heeft u verbouwplannen? Of wilt u een mantelzorgwoning bouwen in uw achtertuin? De kans dat u daarvoor géén omgevingsvergunning (voorheen: bouwvergunning) nodig heeft, is per 1 november 2014 een stuk groter. Op 24 september 2014 werd in nr. 333 van het Staatsblad het besluit van 4 september 2014 gepubliceerd. Dit besluit voorziet onder meer in wijziging van het Besluit omgevingsrecht (hierna: Bor). Bijlage II van het Bor geeft aan welke bouwwerken zonder omgevingsvergunning mogen worden gebouwd.

Met het besluit van 4 september 2014 wil de overheid de regels voor particulieren en bedrijven verder versoepelen of vereenvoudigen en daarmee meer ruimte laten voor innovatie of eigen initiatief. De belangrijkste wijzigingen in het Bor zijn:

  • Verruiming aan- of uitbouwmogelijkheid van 2,5 naar 4 meter.
  • Meer ruimte voor mantelzorg.
  • Makkelijker bepalen waar vergunningvrij gebouwd mag worden.
  • Makkelijker berekenen  wat het maximaal aantal bijbehorende bouwwerken is door de term ‘bebouwingsgebied’.
  • Kleine (onbevaarbare) slootjes vormen niet langer een sta-in-de-weg bij vergunningvrij bouwen.

Verruiming mogelijkheden aan- of uitbouw

Een van de meest in het oog springende wijzigingen is de verruimde mogelijkheid om een hoofdgebouw (een woning) zonder omgevingsvergunning uit te breiden met aan- of uitbouw. Op grond van art. 2 lid 3 onder a van Bijlage II van het Bor mag een dergelijke uitbouw in de huidige situatie op maximaal 2,5 meter afstand van het hoofdgebouw staan. In de praktijk bleek dat vaak te beperkt om daadwerkelijk meer comfort en gebruiksmogelijkheden te creëren. De wetgever komt hieraan tegemoet door per 1 november 2014 de mogelijkheid te geven om maximaal 4 meter aan- of uit te bouwen.

Meer ruimte voor mantelzorg

Met het oog op de participatiesamenleving is het Bor op diverse plaatsen aangepast om meer ruimte te maken voor mantelzorg in woningen en in bestaande of (vergunningvrij) nieuw te bouwen bijbehorende bouwwerken. Een begripsbepaling van ‘mantelzorg’ is daarom ingevoegd.

Wijziging definitie ‘achtererfgebied’

Het vergunningvrij bouwen is ook in de huidige situatie in beginsel alleen toegestaan in het zogenaamde ‘achtererfgebied’. Aan de voorkant van een hoofdgebouw mag weinig tot niet vergunningvrij worden gebouwd. Uit art. 1 lid 1 van Bijlage II bij het Bor kan afgeleid worden wat achtererfgebied is.

In de praktijk leidt het bepalen van het achtererfgebied soms tot lastige situaties, bijvoorbeeld bij hoekpercelen of percelen waarop hoofdgebouwen ten opzichte van het openbaar toegankelijk gebied schuin zijn geprojecteerd. De nieuwe begripsbepaling van het achtererfgebied moet hier een einde aan maken.

De nieuwe definitie van het achtererfgebied gaat uit van een denkbeeldige lijn, waarachter het achtererfgebied is. De lijn loopt door het hoofdgebouw, op 1 meter van de voorkant, doorkruist de zijgevels en loopt dan parallel aan het openbaar gebied (bijv. de straat). Dat is bijvoorbeeld bij een standaard rijtjeswoning het geval. Bij hoekpercelen zal de lijn nu evenwijdig meelopen met eventueel openbaar toegankelijk gebied aan de zijkant van de woning. Ook als een hoofdgebouw schuin op het openbaar toegankelijk gebied geprojecteerd is, zal denkbeeldige lijn evenwijdig aan het openbaar toegankelijke gebied lopen.
De wetgever gaat ervan uit dat met deze nieuwe definitie het makkelijker zal worden om te bepalen waar zonder omgevingsvergunning gebouwd mag worden.

Introductie ‘bebouwingsgebied’

Nieuw in het Bor is de term ‘bebouwingsgebied’. Het bebouwingsgebied is niet hetzelfde als achtererfgebied en is geïntroduceerd om gemakkelijker te kunnen berekenen hoeveel zogenaamde bijbehorende bouwwerken (aan- en uitbouwen, serres, bijgebouwtjes e.d.) maximaal aanwezig mogen zijn in het achtererfgebied. Al aanwezige bijbehorende bouwwerken rekent de wetgever daarbij.

Niet al het openbare water is langer ‘openbaar toegankelijk gebied’

De definitie van ‘openbaar toegankelijk gebied’ wordt aangepast. Het openbaar toegankelijk gebied speelt een grote rol bij het bepalen van het achtererfgebied en dus bij de mogelijkheden van vergunningvrij bouwen. In de begripsbepaling van openbaar toegankelijk gebied wordt ‘Water’ vervangen door ‘vaarwater’, zodat bijvoorbeeld kleine, onbevaarbare slootjes en dergelijke niet langer een sta-in-de-weg vormen bij vergunningvrij bouwen.

Conclusie

Al met al heeft u per 1 november 2014 meer mogelijkheden om zonder vergunning uw woning uit te breiden en/of te bouwen op het achtererfgebied (al dan niet ten behoeve van mantelzorg) . Wat u precies mag en kan is afhankelijk van de feitelijke situatie ter plaatse, bijvoorbeeld hoe uw woning gelegen is ten opzichte van openbaar toegankelijk gebied. Ook wijzigt een versoepeling van de vergunningsregels niets aan mogelijke privaatrechtelijke belemmeringen (burenrecht) die er zijn als u wilt verbouwen. Spreek uw bouwplannen dus niet alleen door met een aannemer, maar win ook juridisch advies in.

Voor meer informatie en advies kunt u contact opnemen met Sanne van der Horst.

Heeft u een vraag over dit artikel?

Sanne van der Horst
Advocaat
Expertises: Bestuursrecht, Vastgoedrecht