Wetsvoorstel aanpak woonoverlast: effectief en op maat?

Met dank aan mr. M.J. Brink

Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat een half miljoen Nederlanders zoveel hinder van rechtstreekse buren of omwonenden ondervindt dat daardoor hun dagelijks leven ernstig wordt verstoord.

Op 7 maart 2014 is het initiatiefwetsvoorstel Wet aanpak woonoverlast ingediend. Het voorstel is de Gemeentewet zodanig te wijzigen dat de burgemeester de bevoegdheid krijgt om een last onder bestuursdwang, een zogenaamde gedragsaanwijzing, te geven als er sprake is van overlastgevend gedrag. Deze gedragsaanwijzing kan worden toegepast bij zowel huurders als eigenaren.

Huidige aanpak
Op dit moment heeft de overheid grofweg twee opties om overlast aan te pakken:
1) het geven van een bestuurlijke waarschuwing aan de overlastgever;
2) uithuisplaatsing van de overlastgever.
Het eerste middel is (te) licht en heeft vaak weinig tot geen effect. Het tweede middel is (te) zwaar en zorgt meestal alleen voor verplaatsing van het probleem.

Doelstelling wetsvoorstel
Het ontbreken van meer genuanceerde instrumenten staat, volgens het wetsvoorstel, de effectieve aanpak van woonoverlast in de weg. Het doel van het wetsvoorstel is dat de overheid gericht kan optreden en maatwerk kan leveren. Overlast kan op die manier in een vroeg stadium effectief worden aangepakt.

Wat houdt het wetsvoorstel in?
Het wetsvoorstel houdt in dat artikel 151d wordt ingevoegd in de Gemeentewet. Artikel 151d in het wetsvoorstel luidt als volgt:

“1. Een ieder die een woning of een bij die woning behorend erf gebruikt draagt er, voor zover dat in diens vermogen ligt, zorg voor dat door gedragingen in die woning of op dat erf geen bedreiging van de leefbaarheid of gevaar voor de gezondheid of veiligheid voor omwonenden ontstaat dan wel voortduurt.

2. De raad kan bij verordening de burgemeester de bevoegdheid verlenen tot oplegging van een last onder bestuursdwang indien het eerste lid van deze bepaling wordt overtreden.”  

Uit het wetsvoorstel blijkt dat de burgemeester in de gedragsaanwijzing kan opnemen dat de overlastgever bepaalde handelingen moet doen of juist moet nalaten. De burgemeester kan bijvoorbeeld bepalen dat de overlastgever slechts een beperkt aantal bezoekers per dag mag ontvangen, zijn hond moet muilkorven, het portiek leefbaar moet houden, geen luide muziek mag draaien, etc. Een gedragsaanwijzing op maat dus. Als deze gerichte aanpak niet blijkt te werken, kan de burgemeester verdergaande handhavingsmaatregelen toepassen, zoals oplegging van een dwangsom of uitvoering van de gedragsaanwijzing op kosten van de overlastgever. Als ook dat niet werkt, kan alsnog tot uithuisplaatsing worden overgegaan.

Internetconsultatie afgerond
Op 27 mei 2014 is de internetconsultatie over het initiatiefwetsvoorstel afgerond. Uit de brief van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) blijkt dat de VNG positief is over het wetsvoorstel, maar twijfels heeft over de reikwijdte van het wetsvoorstel en de handhaving van een dergelijke gedragsaanwijzing. De vereniging van woningcorporaties Aedes stelt in haar brief dat met dit wetsvoorstel een leemte wordt opgevuld. Aedes signaleert (evenals de VNG) dat de handhaving van de specifieke gedragsaanwijzing een punt van aandacht is bij de verdere uitwerking.

Het is nu aan de Tweede Kamer om het wetsvoorstel verder in behandeling te brengen. Het is nog niet duidelijk wanneer dit zal gebeuren.

Gevolgen
Vanuit zowel de gemeenten als bijvoorbeeld de woningcorporaties is er behoefte aan een extra (en genuanceerd) instrument voor de aanpak van woonoverlast. Als het wetsvoorstel wordt aangenomen, heeft dat tot gevolg dat naast de civielrechtelijke mogelijkheden (waarschuwingen, sommaties, procedure tot ontruiming e.d.) er een extra bestuursrechtelijk middel aan de  mogelijkheden wordt toegevoegd.

Als de overlastveroorzaker zich niet houdt aan de gedragsaanwijzing kan een belanghebbende (bijv. een VVE of woningcorporatie), die door de overtreding wordt benadeeld, het bestuursorgaan verzoeken bestuursdwang toe te passen.

Mocht u vragen hebben en/of graag van gedachten willen wisselen met ons over de mogelijkheden bij overlast, dan kunt u contact opnemen met Sanne van der Horst.

Heeft u een vraag over dit artikel?

Sanne van der Horst
Advocaat
Expertises: Bestuursrecht, Vastgoedrecht